Tego jeszcze nie było!... 15 kuratorów, 200 dzieł sztuki (300 wraz z performance'ami, koncertami, konferencjami i wydarzeniami towarzyszącymi...), wystawa pokazująca kilkanaście małych wystaw składa się na największy pokaz współczesnej sztuki francuskiej (od 1960 roku do dzisiaj) w historii, który otworzył się właśnie na 7 000 metrów kwadratowych w świeżo wyremontowanym Grand Palais, zbudowanym wiek temu na Wystawę Światową (ostatni narodowy pokaz zorganizowano w Pompidou w przedpotopowym 1972 roku, siłą rzeczy na mniejszej powierzchni)... Francja kosmopolityczna, wieloraka, uchwycona z perspektywy sztuk pluridysycypilnarnych, kuratorów i artystów o różnonarodościowym pochodzeniu.



wejście do Grand Palais

praca Adama Adacha z trój-kolorową flagą z "lotu ptaka"

widok ogólny spod kopuły

"la Force de l'art" (Siła sztuki), opisywana przez "Beaux-Arts" jako "la France de l'art" (czyli Francja sztuki) bez wątpienia porównanie z Wystawą Światową wytrzymuje...Pawilony zostały zastąpione przez "stoiska" przygotowane przez piętnastu kuratorów, kobiet i mężyzn w różnym wieku i o różnym pochodzeniu. "Sztuka we Francji nie jest kwestią narodowości' - czytamy w katalogu -"lecz kwestią wyrażania wielorakiej kultury i pochodzenia. (...) Tworzenie to przede wszystkim sprawa wyboru i pasji".
Hou Hanru (z pochodzenia Chińczyk), niezależny kurator, opracował Expo nr 5 pod tytułem "Laboratorium niepewnej przyszłośći". Francja to kraj w głębokim kryzysie, pogrążony w ideologii sekuranckiej, mówiący "nie" europejskiej konstytucji, z zapalnymi przedmieściami, niedokończoną debatą o kolonizacji, lękiem przed globalizacją i transformacją struktur ekonomicznych, a co za tym idzie lękiem przez bezrobociem i przemocą. Relacja między sztuką a społeczeństem jest tu najbardziej istotna. W poszukiwaniu cudownej recepty widzi on promocję nowego aliansu między sztuką a rzeczywistoącią, między kreacją a społecznymi zmianami. Sztuka współczesna powinna się wymyśleć na nowo wykorzystując krytykę społeczną, pamięć historyczną, rewaloryzację nowych sposobów produkcji i restrukturyzację społeczeństwa na korzyść strony multikultularnej, pozycji kobiet, wszelkich "mniejszości", wielu sił zdolnych oprzeć się dominującej władzy i w perspektywie świata globalnego...Trzeba "fanatzmować" na temat niepewnej przyszłośći!...
Imponujące?!...Zwłaszcza, że jest to dyskurs wykraczający poza estetykę i przez to bardziej nowoczesny. Sztuka jako program społeczno-polityczny...Właściwie, chcąc nie chcąć i tak zawsze nim jest...
Hanru zaprosił do swego wirtualnego pawilonu francusko-polskiego artystę Adama Adacha, którego wdzieliście już na tle francuskich barykad... Jego instalacja to historyczny komentarz do sprowadzania arabskich robotników do francuskich fabryk 30 lat temu, których dzieci dzisiaj nie mają swego miejsca we francuskiej społeczności, mieszkając głównie na "trudnych" przedmieściach. Latający dywan stał się trójkolorową flagą, wyznaczającą ostre podziały...Marzenia o lepszym życiu, ideały "wolnośći, równości i braterstwa" sięgnęly bruku...Trylogia Kieślowskiego podważona gestem "z marginesu" innego Polaka? Mała lampka nocna pokazuje sceny robotniczych manifestacji, które artysta namalował na podstawie zdjęć. (Trój-)kolorowych snów!...
Kolejną (pośród kilkunastu osób) artystką jest Maja Bajević, która była we Francji, gdy wybuchła wojna w byłej-Jugosławii. Jej emigracja była więc wymuszona, dziś pracuje (i podróżuje) w obu krajach....




Adam Adach, Przedłużacz, stół, dywan, lampka, 2006

Maja Bajević, Chleba naszego powszedniego. Hommage dla Santiago Sierra, performance, 2006