Nowością książkową w Paryżu jest album "Kobiety, które czytają, są niebezpieczne" autorstwa dziennikarki telewizyjnej i feministycznej pisarki Laure Adler oraz historyka austriackiego Stefana Bollmana. Historia kobiecej lektury opowiedziana poprzez historię sztuki wiedzie nas od średniowiecza i Marii pogrążonej w lekturze przed nadejściem Archanioła Gabriela aż po słynną fotografię Eve Arnold z 1952 roku, przedstawiająca Marylin Monroe czytającą "Ulissesa". "Książki są dla kobiet przedmiotami innymi niż wszystkie - czytamy we wstępie Adler zatytułowanym "Sextualna" - od zarania chrześcjiaństwa po dzis dzień między nami a nimi istnieje ciepła fala, tajemnicza zażyłość, dziwna i wyjątkowa relacja utkana z zakazów, przywłaszczeń i ciągle nowego przyswajania." W świecie męskiej dominacji - dowodzi Bollman - kobieca lektura była aktem anarchicznym. Historycznie jako "niebezpieczna" pojawia się na początku XIX wieku wraz z klasą młodych intelektualistek i kobiet z burżuazji, które dysponowały czasem na "niezobowiązujące" czytanie (w odróżnieniu od męskiego "studiowania"). Groźne marzenia, które mogą z niej wynikać stały się treścią losu pani Bovary. Jeszcze taka pisarka jak Colette wspomina, że rodzice zabraniali jej czytać pewnego typu książek, więc nauczyła sie czytać w łóżku kiedy nikt nie widzi i pozostała wierna temu przyzwyczajeniu do końca życia...Na obrazie Hoppera tymczasem wiedzimy kobietę czytającą w pokoju hotelowym, ale niebezpieczeństwo czyha wokół, w depresyjnym otoczeniu...Nie wiemy czy Marylin Monroe naprawdę lubiła czytać "Ulissesa". Jednak zdjęcie Arnold wychwytuje jakieś niebezpieczeństwo - bez wątpienia gest kobiecej lektury jest subwersywny...

Ja uważam, że mimo pewnego konserwatyzmu, w stronę którego rozważania autorów albumu mogą miejscami niebezpiecznie się osuwać, zebrane prace tworzą fascynującą, wdzięczną i przepełnioną jakąś magnetyczną siłą kompozycję...





Simone Martini, Zwiastowanie, 1333

Eve Arnold, Marilyn czytająca Ulissesa, 1954

Laure Adler & Stefan Bollman, "Les femmes qui lisent sont dangeureuses", Flammarion, 2006



Edward Hopper, W hotelowym pokoju, 1931

Vanessa Bell, Amaryllis i Henrietta, ok.1940




Peter Severin Kroyer, Rosarium (żona malarza w ich ogrodzie w Skagen), 1893