Wiosna w Paryżu to czas kobiet! Nie tylko znany socjolog Alain Touraine wydał właśnie książkę "Świat kobiet", która odmieniana jest przez tygodniki na różne sposoby wraz z nazwiskiem Ségolene Royale, jeszcze nie oficjalnej kandydatki konserwatywnej lewicy na prezydenta...Ale także wystawy!!!
"Picasso/Dora Maar" w Muzeum Picassa przybliża sylwetkę surrealistycznej fotografki i fascynacji malarza, u boku której on sam portretował się jako minotaur i w której można widzieć patronkę wszelkich deformacji w dziele twórcy kubizmu...




Pablo Picasso, Dora Maaar i Minotaur, 1936
http://www.faisceau.com/photogallery/picasso/1924%20-
936/36MinoFemDorMa.jpg




Pablo Picasso (fragment)
Portret Dory Maar
1937

Dora Maar (fragment)
Portert Picassa
lato 1937




Niestety przerwa spowodowana rozjazdami i świętami (oczywiście w sensie pogańskim!...) sie przedłużyła i oto po prawie dwóch tygodniach wreszcie pisze o tym, o czym miałam napisać już dawno! Wiosna w Paryżu to czas kobiet! Nie tylko znany socjolog Alain Touraine wydał właśnie książkę "Świat kobiet", która odmieniana jest przez tygodniki na różne sposoby wraz z nazwiskiem Ségolene Royale, jeszcze nie oficjalnej kandydatki konserwatywnej lewicy na prezydenta...Ale także wystawy!!! Gdy niedawno byłam w Szwajcarii wszystkie media trąbiły o wystawie poświęconej na równych prawach Camille Claudel i Augustynowi Rodinowi, która miała tam miejsce (ostatnio w jednym z polskich miesięczników lifestylowych przeczytałam o Claudel jako o ...muzie Rodina...), tymczasem paryska wiosna to Leonor Fini, Tamara Lempicka i Dora Maar. Dziś chciałam napisać o tej ostatniej.

Wystawa "Picasso/Dora Maar" pokazywana jest w Muzeum Picassa od 14 lutego do 22 maja i w National Gallery of Victoria w Melbourne od 29 czerwca do 8 października 2006 roku. Jedna z najsłynniejszych surrealistek - fotografka Henrietta Theodora Markovitch znana jako Dora Maar - zmarła w 1997 roku w swym mieszkaniu w paryskiej 6-ce. Niespełna 10 lat później Muzeum Picassa składa jej hołd nie tylko jako muzie lecz przede wszystkim artystce partnerującej malarzowi w "gorącym" przedwojennym okresie lat 30-tych. Pierwszy ważny moment znajomości 30-letniej Dory, uznanej już eksperymentującej fotografki i zafascynowanego nią 50-letniego Picassa przypada na lato 1936 roku. Wtedy powstaje obraz "Dora Maar i Minotaur". Zapożyczona z mitologii figura cielesnej deformacji jako alter-ego malarza odczytywana jest dzisiaj nie tylko jako opowieść o seksualnej dominacji, ale także cielesnej kruchości, zaburzenia wrażliwości a przede wszystkim tożsamości, gdy na rys osobisty nakłada się historia. Dora miała wcielać według Picassa najwyższe cierpienie świata. Na serii portretów ona też jest zdeformowana, bycie minotaurem to jak bycie nią. Nie dominacja a moment zespolenia w czasach nie metamorfozy, ale deformacji...Dora tymczasem dokumentuje pracę Picassa w jego atelier, dokumentuje piramidę swych, dziś najsłynniejszych przykładów kubizmu, zdeformowanych portretów. Dokumentuje też pracę nad "Guernicą". W kwietniu 1937 roku miasto Guernica zostało zbombardowane przez "samoloty Hitlera i Mussoliniego" jak pisały gazety i stało się symbolem zduszonego oporu wobec międzynarodowego faszyzmu. Czarno-białe - na wzór fotografii prasowych szokujących widokiem zdekomponowanych ciał - płótno Picassa nadaje deformacji prócz egzystencjalnego także wydźwięk polityczny. Uwagę zwraca szkic do "Guerniki" przedstawiający "Lamentującego mężczyznę" z ramionami wzniesionymi w górę. Picasso wzorował się w tych szkicach na średniowiecznych przedstawieniach kobiet pogrążonych w żalu. Mężczyzna ma na sobie typowy, noszony przez malarza, marynarski podkoszulek w paski, który stał się jego symbolem. Picasso mawiał, że to podwójny znak "rybaka/grzesznika" (fr."pecheur"/"pécheur"). Jednak ostatecznie na obrazie znalazły się tylko sylwetki kobiet...Mężczyzna zrzeka się swego cierpienia?...Wojna rozdzieliła kochanków na zawsze, jednak dziś obecność Dory Maar na wystawie i w dziele Picassa umożliwia "genderową" lekturę jego twórczości (w szerszym sensie kubizmu i nowoczesności)...

Ja zaś zastanawiałam się nad historycznym zbiegiem okoliczności. Jedna z najważniejszych w kobiecej twórczości przedwojennej figura podowojenia pojawia się w poezji polsko-żydowskiej poetki Zuzanny Ginczanki, która właśnie w 1936 roku wydała swój pierwszy i jedyny tomik "O centaurach". Widać w jej egzystencjalno-politycznej metaforze wyraźne "genderowe" pogmatwanie - męsko-żeńskie "pęciny" i "torsy" odwracają tradycyjną hierarchię duchowości i cielesności, zapisują "mądrość w namiętności", a wszystko wobec nadchodzącego nazizmu, który za chwilę zdeterminuje los poetki o takim pochodzeniu w Europie Środkowo-Wschodniej...(odwołuję się tu do analizy z mojej książki - co czyni mnie w ogóle wrażliwą na figury podwojenia - z 2001 roku "Wypowiadam wam moje życie. Melancholia Zuzanny Ginczanki", której adres strony internetowej to www.oska.org.pl/ginczanka.)



Pablo Picasso (fragment)
Szkice do "Guerniki"
Mężczyzna lamentujący
27 kwiecień 1937


Pablo Picasso (fragment)
Dora Maar na plaży
1936